آناتومی دندان، انواع، تعداد، شکل دندان

t

دندان یک ساختار محکم و مقاوم است که بر روی فک بالا و پایین در دهان رشد می‌کند. دندان‌ها برای گرفتن و جویدن غذا و گاهی اوقات برای دفاع و سایر کاربردهای احتمالی توسط انسان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. یک دندان معمولاً از یک تاج و یک یا چند ریشه تشکیل می‌شود. تاج دندان بخش عملیاتی دندان است که در ناحیه بالای لثه قابل مشاهده می‌باشد.

ریشه دندان بخش غیر قابل مشاهده دندان است که دندان را در محل نگه داشته و به استخوان فک متصل می‌کند. ریشه دندان از طریق یک رباط فیبری به نام رباط یا غشای پریودنتال به فک متصل است. بخش میانی ریشه دندان توسط بافت غیر استخوانی لثه در بر گرفته شده است. لثه یک ناحیه خاص تشکیل شده از بافت پیوندی است که در طول فک و آرواره امتداد پیدا می‌کند.

در مطب تخصصی دندانپزشکی دکتر فلاحی متخصصین ما توجه زیاد به حفظ بهداشت دهان و دندان داشته و از روش‌های درمان مناسب برای رفع پوسیدگی، درمان بیماری‌های لثه، رفع مشکلات ریشه یا مشکلات رشد و زیبایی دندان استفاده می‌کنند. به این ترتیب متخصصین این مطب انواع مختلف خدمات مشاوره و درمان حرفه‌ای را به بیماران ارائه می‌نمایند.

در این مطب ، متخصصین ما اطلاع کافی از تاثیر روش‌های درمان دندانپزشکی بر وضعیت سلامت عمومی بیمار دارند. به این ترتیب متخصصان ما بر ارائه باکیفیت‌ترین خدمات و روش‌های درمان به بیماران تمرکز داشته و از آخرین تکنولوژی‌های روز برای درمان‌های دندانپزشکی ساختاری و زیبایی در حوزه‌های مختلف استفاده می‌نمایند.

توجه داشته باشید آشنایی با آناتومی عمومی دندان می‌تواند به درک بهتر نحوه مراقبت از بهداشت دهان و دندان کمک کرده و به فرد امکان دهد از عادت‌های مناسب به این منظور استفاده کرده و این عادت‌ها را در سنین پایین به کودک خود نیز آموزش دهد.

جهت اطلاع از روش‌های دندانپزشکی قابل استفاده در این مطب، ساعات کار و رزرو نوبت می‌توانید با شماره 02126409641 تماس حاصل فرمایید.

آناتومی دندان


t1

تمام دندان‌ها سالم دارای ساختار مشابه بوده و از سه بخش اصلی زیر تشکیل شده‌اند:

  • لایه خارجی مینای دندان که کاملاً از مواد معدنی تشکیل شده و سخت‌ترین بافت بدن می‌باشد. مینای دندان تمام یا بخش زیادی از تاج دندان را می‌پوشاند.
  • لایه میانی دندان از عاج تشکیل شده که یک لایه نرم‌تر در مقایسه با مینای دندان است. عاج دندان تقریباً ساختار استخوانی دارد. در حقیقت عاج بیشترین بخش دندان یا هسته هر دندان را تشکیل داده و تقریباً در تمام طول دندان امتداد دارد. عاج در ناحیه تاج دندان با مینا و در ناحیه ریشه با سمنتوم پوشیده شده است. عاج دندان توسط ناحیه پالپ تغذیه می‌شود که بخش عمده فضای داخلی دندان را پر کرده است. ناحیه پالپ از سلول‌ها و رگ‌های خونی ریز و نیز عصب دندان تشکیل شده و حفره داخلی دندان را پر می‌کند. کانال پالپ بلند و باریک بوده و در اصطلاح حفره یا ساقه پالپ نام دارد. کانال پالپ تقریباً در تمام طول دندان ادامه پیدا کرده و از طریق حفره‌ها (سوراخ‌های) انتهای ریشه به سیستم خون‌رسانی و اعصاب بدن متصل می‌شود.
  • زیر خط لثه ریشه دندان امتداد یافته و حداقل بخشی از آن با سمنتوم پوشانده می‌شود. سمنتوم ساختاری شبیه به استخوان دارد، اما سختی آن از عاج دندان کمتر است. در حقیقت سمنتوم یک لایه نازک بر روی ریشه و اعصاب ایجاد کرده و به عنوان یک واسطه برای اتصال دندان به فیبرهای نگهدارنده و بافت اطراف آن (غشای پریودنتال) عمل می‌کند. لثه از یک طرف به استخوان لثه متصل بوده و از طرف دیگر به سمنتوم دندان از طریق بافت‌های فیبری متصل است.

انواع دندان و عملکرد آن‌ها


انسان‌ها در طول زندگی خود با دو نوع دندان در دهان مواجه می‌شوند. اولین نوع این دندان‌ها در اصطلاح دندان‌های شیری و دومین نوع آن‌ها دندان‌های دائمی نامیده می‌شوند. انسان‌ها معمولاً 20 دندان شیری و 32 دندان دائم دارند.

t2

دندان‌های شیری متفاوت از دندان‌های دائمی هستند. در حقیقت دندان‌های شیری کوچک‌تر از دندان‌های دائمی بوده، نقاط پستی و بلندی بیشتری نسبت به دندان‌های دائمی داشته و سفیدتر می‌باشند. این دندان‌ها بیشتر از دندان‌های دائمی مستعد پوسیدگی هستند و در مقایسه با دندان‌های دائمی به نسبت ساقه پالپ بزرگ و ریشه‌های ظریف و کوچک دارند. رشد دندان‌های شیری در حدود سن شش ماهگی پس از تولد آغاز شده و رشد این دندان‌ها با رسیدن کودک به سن دو و نیم سالگی کامل می‌گردد. علائم دندان در آوردن کودکان شامل بدخوابی، سرخ شدن گون ها، جویدن انگشتان، ورم لثه، بدغذایی و ... است. به هر حال، دندان‌های شیری به تدریج با رسیدن کودک به حدود سن 5 یا 6 سالگی افتاده و با رسیدن فرد به سن 13 سالگی به‌طور کامل از بین می‌روند. دندان‌های شیری زمانی می‌افتند که ریشه‌های آن‌ها به خاطر رشد دندان‌های دائم و فشار وارد شده از طریق آن‌ها به دندان‌های شیری، به تدریج توسط بدن جذب شود.

انواع دندان‌ها


t3

یک انسان به‌طور عادی 20 دندان شیری دارد که چهار عدد آن‌ها دندان‌های قدامی، دو عدد آن‌ها دندان نیش، و چهار عدد آن‌ها دندان آسیابی هستند و این ترکیب بر روی هر دوی فک‌های بالا و پایین قابل مشاهده است. در ادامه دندان‌های شیری آسیابی یا دندان آسیاب کودک با دندان‌های دائم آسیابی کوچک جایگزین می‌شوند. همچنین 12 عدد از دندان‌های آسیاب دائمی پس از افتادن دندان‌های شیری جدید بوده و جایگزین هیچ‌ یک از دندان‌های شیری نمی‌شوند. به این ترتیب انسان‌ها در دهان خود 32 دندان دائمی در زمان بزرگ‌سالی خواهند داشت. در حقیقت دندان‌های دائم از چهار دندان قدامی، دو دندان  نیش، چهار دندان آسیاب کوچک، و شش دندان آسیابی بر روی هر فک تشکیل می‌شود.

دندان‌های قدامی در عمل دندان‌هایی هستند که در جلوی دهان رشد کرده و وضعیت آن‌ها برای قطع کردن، پاره کردن، گاز گرفتن و نگه داشتن مناسب است. به این ترتیب بخش رویی این دندان‌ها پهن و نازک بوده و برای انجام فعالیت‌های ذکر شده فوق مناسب می‌باشد. علاوه بر این، دندان‌های قدامی روی فک بالا دارای قابلیت لمس هستند که از این طریق می‌توان از آن‌ها برای شناسایی اجسام وارد شده به دهان در هنگام گاز زدن استفاده کرد.

پس از دندان‌های قدامی در هر دو طرف فک یک دندان نیش قرار دارد. این دندان معمولاً سر نوک تیز و میخ مانند دارد. مشابه دندان‌های قدامی، از این دندان‌ها نیز برای پاره کردن و قطع کردن اجسام و مواد غذایی در دهان استفاده می‌گردد.

دندان‌های آسیاب کوچک و دندان‌های آسیاب دارای تعدادی برآمدگی و فرورفتگی خاص هستند که از آن‌ها برای خرد کردن ذرات و مواد غذایی استفاده می‌شود. پشت هر یک از دندان‌های نیش دو دندان آسیاب کوچک وجود دارد که هر دوی آن‌ها می‌توانند نقش موثر در قطع کردن و خرد کردن مواد غذایی داشته باشند. هر یک از این دندان‌ها دارای دو دندانه یا برآمدگی مشخص هستند. از طرف دیگر، دندان‌های آسیاب عمده‌ترین نقش را برای خرد کردن و له کردن مواد غذایی در دهان بر عهده داشته و در انتهای دهان قرار گرفته‌اند. در عمل هر یک از این دندان‌ها چهار یا پنج برآمدگی دارند.

توجه داشته باشید سومین دندان آسیاب از نظر اندازه، تعداد ریشه، الگوی برآمدگی‌ها، و نحوه رشد در بین انسان‌ها وضعیت متفاوت دارد. همچنین تعداد ریشه‌های هر یک از انواع دندان‌ها از یک ریشه برای دندان‌های پیشین یا قدامی، دندان‌های نیش، و دندان‌های آسیاب کوچک تا دو یا سه ریشه برای دندان‌های آسیاب بزرگ، می‌تواند متفاوت باشد.

بیماری‌های دندان و لثه


پوسیدگی یا کرم‌خوردگی دندان بیشترین مشکلی است که برای دندان‌ها در بین افراد مختلف ایجاد می‌شود. در حقیقت به غیر از سرماخوردگی، شاید معمول‌ترین بیماری در دوران معاصر پوسیدگی دندان باشد. پوسیدگی دندان در نتیجه تشکیل یک لایه زرد رنگ بر روی دندان به نام پلاک ایجاد می‌شود و این پلاک می‌تواند محل جمع شدن باکتری‌ها در دهان باشد. به این ترتیب باکتری‌های موجود در پلاک دندان به تدریج قند و نشاسته موجود در مواد غذایی را تخمیر کرده و در نتیجه این فرآیند مواد اسیدی تولید می‌کنند. این مواد اسیدی می‌توانند در ادامه به مینا و عاج دندان از طریق از بین بردن کلسیم و سایر مواد معدنی موجود در آن‌ها آسیب وارد کنند. پوسیدگی دندان معمولاً از سطح رویی مینای دندان و به‌طور خاص حفره‌ها و برآمدگی‌های روی دندان و نیز فضای بین دندان‌ها آغاز می‌شود. به این ترتیب با از بین رفتن مینای دندان، فرآیند پوسیدگی به بافت‌های زیر مینای دندان نفوذ کرده و در نهایت می‌تواند در ناحیه پالپ دندان گسترش پیدا کند. توجه داشته باشید به غیر از مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم، امکان پیشگیری از پوسیدگی دندان از طریق اضافه کردن فلوراید به آب شرب وجود دارد. به هر حال درمان پوسیدگی دندان از طریق خارج کردن بافت آسیب‌دیده و جایگزین کردن آن با مواد مخصوص پر کردن دندان امکان‌پذیر می‌باشد.

untitled

همواره امکان دارد دندان‌ها در ارتباط با وضعیت قرارگیری در کنار یکدیگر و نیز رابطه با دندان‌های مقابل بر روی فک دچار مشکل باشند که در اصطلاح به این شرایط نامرتبی دندان‌ها گفته می‌شود. در مواردی که نامرتبی دندان‌ها خفیف باشد، احتمالاً یک یا چند دندان نسبت به سایر دندان‌ها در موقعیت نامناسب قرار دارند. به هر حال در اکثر موارد مشکلات مربوط به نامرتبی دندان‌ها را در صورت درمان در زمان مناسب می‌توان به سادگی از طریق ابزارهای ثابت یا متحرک ارتودنسی مثل بریس‌ها برطرف کرد.

یکی از مشکلات رایج دیگر در ارتباط با وضعیت دندان‌ها مربوط به عفونت لثه یا ابتلا به بیماری‌های لثه است. این بیماری معمولاً در محل لثه یا لبه اتصال لثه با دندان‌ها و نیز در ارتباط با بافت لثه بین دندان‌ها ایجاد می‌شود. در حقیقت گاهی اوقات حفره‌های بین دندان و لثه عمیق شده و به محلی برای جمع شدن باکتری‌ها تبدیل می‌شود. این شرایط در ادامه می‌تواند باعث ایجاد عفونت، التهاب و خونریزی در محل آسیب‌دیدگی شود. یکی از دلایل اصلی ابتلا به بیماری‌های لثه تشکیل پلاک بر روی دندان است که می‌تواند التهاب بافت لثه را به همراه داشته و باعث عفونت دهان و دندان شود.