پوسیدگی دندان: جلوگیری و درمان دندان خراب

Consultation

پوسيدگي دندان که به آن خرابي دندان هم گفته مي‌شود هنگامي اتفاق مي‌افتد که لایه‌هاي سطحي ميناي دندان توسط مواد اسيدي موجود در دهان از بين مي‌رود و در نتيجه آن، حفره‌ها يا منافذي در داخل ساختار  دندان ايجاد مي‌شود.

مراقبت از دندان‌ها، رعايت بهداشت دهان و دندان و آشنایی با مراحل پوسیدگی دندان مهم‌ترين عامل در پيشگيري از پوسيدگي دندان است، که برای مراقبت از آن بايد به طور منظم براي جرم‌گيري و تميز کردن حرفه‌اي دندان‌ها به دندانپزشک مراجعه کنيد و مراقبت‌هاي خانگي شامل مسواک زدن و تميز کردن دندان‌ها با نخ دندان را هر روز دو بار انجام دهيد.

معاينه مرتب دندان‌ها در کلينيک دندانپزشکي دکتر فلاحي مي‌تواند تأثير زيادي در پيشگيري از پوسيدگي دندان‌هاي شما و تشخيص زودهنگام پوسيدگي‌هاي احتمالي داشته باشد. روش‌هاي درماني ما براي درمان پوسيدگي دندان‌ها شامل فلورايد تراپي (لينک شود به مقاله فلورايد تراپي) و عمل‌هاي مختلف دندانپزشکي از قبيل پر کردن دندان (لينک شود به مقاله پر کردن دندان) روکش دندان (لينک شود به مقاله روکش دندان)، عصب‌کشي دندان (لينک شود به مقاله عصب‌کشي دندان)، کشيدن دندان (لينک شود به مقاله کشيدن دندان) يا چند مورد و يا همه اين عمل‌ها با هم مي‌‌باشد.

جهت مشاوره و رزرو نوبت برای معاینه دندان‌های پوسیده و مشکلات ناشی از آن و درمان آن می‌توانید با ما از طریق شماره 02126409641 تماس حاصل فرمایید.

2

علل پوسيدگي دندان‌ها


افراد مختلف از نظر ميزان حساسيت دندان‌ها در برابر پوسيدگي با هم تفاوت دارند. عوامل متعدد ديگري از قبيل سطح مقاومت در برابر باکتري‌ها و ترکيب شيميايي بزاق دهان هم نقش مهمي در آسيب‌پذيري دندان‌ها در برابر پوسيدگي دارند. مسلماً افراد بدشانس زيادي هم هستند که عليرغم مراقبت بسيار خوب از دندان‌ها باز هم دچار پوسيدگي دندان مي‌شوند. با اين حال در اغلب افراد، عوامل محيطي و عدم رعايت بهداشت دهان و دندان در مقايسه با عوامل ژنتيکي و ارثي نقش بسيار مهم‌تري در ابتلا به پوسيدگي دندان دارد. برخي از شايع‌ترين عواملي که خطر پوسيدگي دندان‌ها را افزايش مي‌دهند عبارتند از:

  • عدم رعایت بهداشت دندان‌ها (مسواک نزدن و نکشیدن نخ دندان به شکل صحیح و مرتب)
  • مصرف مداوم غذاها و نوشیدنی‌های حاوی قند و نشاسته (این کار باعث تأمین منابع غذایی برای باکتری‌های عامل پوسیدگی دندان می‌شود)
  • مصرف بیش از حد نوشابه‌های اسیدی
  • عدم مراجعه به دندانپزشک در موعد مقرر
  • عدم انجام مراقبت‌های پیشگیرانه از دندان از قبیل سیلانت‌های دندانی
  • سکونت در مناطقی که آب آشامیدنی با فلور غنی‌سازی نمی‌شود.
  • خشکی مزمن دهان
  • عدم پیشگیری یا درمان بیماری‌های لثه 
  • بی‌اهمیت بودن نسبت به شکستگی دندان یا سایر آسیب‌هایی که به دندان وارد می‌شود و امکان نفوذ باکتری‌ها به داخل ساختار دندان را فراهم می‌کند.
  • سیگار کشیدن و مصرف تنباکو که باعث کاهش تولید بزاق و افزایش خطر پوسیدگی دندان‌ها می‌شود.

علائم پوسیدگی دندان


علائم اولیه

پوسیدگی دندان در مراحل اولیه ممکن است هیچ گونه علائم خارجی نداشته باشد. به همین دلیل است که تأکید زیادی بر مراجعه منظم به دندانپزشک برای معاینه دندان‌ها می‌شود، در واقع دندانپزشک می‌تواند پوسیدگی دندان را قبل از آنکه باعث ناراحتی و ایجاد مشکلات شدیدتری برای شما شود، تشخیص بدهد.

اصولاً به همه کودکان و بزرگسالان توصیه می‌شود که هر سال یک یا دو بار برای معاینه حرفه‌ای دندان‌های خود به دندانپزشک مراجعه کنند. برای کودکان در سنین پایین‌تر توصیه می‌شود که هر 6 ماه یک بار حتماً تحت معاینه قرار گیرد. برای افرادی که خطر پوسیدگی دندان در آنها بیشتر است، ممکن است دندانپزشک توصیه کند که به تعداد دفعات بیشتری در طول سال برای معاینه و تمیز کردن دندان‌ها مراجعه کنند.

و اما علائمی که در مراحل پیشرفته پوسیدگی دندان مشاهده می‌شود، شامل موارد زیر است:

  • درد یا حساسیت دندان در زمان خوردن و جویدن غذا به ویژه غذاهای داغ، سرد، شیرین یا اسیدی (ترش)
  • دندان درد
  • ایجاد لکه‌های خاکستری، سیاه یا قهوه‌ای بر روی دندان
  • بوی بد دهان 
  • احساس طعم غیر معمول یا ناخوشایند در داخل دهان

علائم پوسیدگی دندان حتماً باید در اسرع وقت توسط یک دندانپزشک باتجربه مورد معاینه قرار گیرد.

عوارض


بیماری‌های لثه (شامل ژنژیویت و پریودنتیت) بیماری‌های لثه در اثر تشکیل پلاک‌های باکتریایی بر روی دندان‌ها و سپس عفونت لثه‌ها به وجود می‌آید. عفونت لثه باعث التهاب، تورم، قرمزی و خونریزی از لثه‌ها می‌شود که همگی از علائم ژنژیویت یا بیماری‌های خفیف لثه می‌باشد.

آبسه دندان آبسه دندان عبارت است از عفونت باکتریایی مغز دندان که داخلی‌ترین لایه از ساختار دندان می‌باشد.

تشخیص پوسیدگی دندان


برای تشخیص پوسیدگی دندان لازم است که یک معاینه کامل توسط دندانپزشک بر روی بیمار انجام شود. در جریان معاینه، دندانپزشک در مورد نوع علائمی که احساس کرده‌اید و عوامل خطرزایی که احتمالاً در معرض آن قرار داشته‌اید، سئوالاتی از شما می‌پرسد و سپس لب‌ها، دندان‌ها، لثه‌ها، سقف دهان و زبان شما را به طور کامل معاینه می‌کند.

همچنین دندانپزشک در فواصل زمانی منظمی (معمولاً هر چند سال یک بار) و یا در هر زمانی که لازم بداند، از دندان‌های شما عکس اشعه ایکس می‌گیرد تا موقعیت و شکل پوسیدگی‌های احتمالی در دندان‌ها را شناسایی کند.

درمان پوسیدگی دندان


نوع روش درمانی که برای درمان پوسیدگی دندان‌ها لازم است، به شدت پوسیدگی بستگی دارد. مهم‌ترین روش‌های درمانی که برای این منظور استفاده می‌شود عبارت است از:

فلوراید تراپی

3

فلوراید ماده‌ای است که می‌تواند از طریق تقویت مینای دندان، تسریع در بهبود آسیب‌های مینای دندان و کاهش مقدار مواد اسیدی تولید شده توسط باکتری‌ها به پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها کمک زیادی نماید.

فلوراید معمولاً به خمیر دندان‌ها و به بعضی از منابع آب شُرب افزوده می‌شود. علاوه بر آن، این ماده به صورت طبیعی در بعضی از مواد غذایی از جمله در ماهی وجود دارد.

عمل فلوراید تراپی همچنین می‌تواند توسط دندانپزشک انجام شود تا فلوراید کافی برای حفاظت از دندان‌ها تأمین شده و مراحل اولیه پوسیدگی دندان را کُند نماید.

پُر کردن و روکش کردن دندان

4

براي ترميم پوسيدگي‌هاي دندان مي‌توان قسمت آسيب‌ديده ميناي دندان را تراشيد و جاي آن را با يک ماده سخت مانند طلا، آمالگام، کامپوزيت يا گلاس آينومر، پُر کرد (لينک شود به مقاله پر کردن دندان).

روکش دندان (لينک شود به مقاله روکش دندان) هم مشابه با پر کردن دندان است، اما سطح بزرگتري را پوشش مي‌دهد. وقتي که دندان روکش مي‌شود، قسمت بزرگي از بخش آسيب‌ديده دندان تراشيده مي‌شود و جاي آن با طلا، پورسلاين، سراميک يا شيشه پر مي‌شود.

عصب‌کشي دندان

5

در عمل عصب‌کشي (لينک شود به مقاله عصب‌کشي دندان)، ريشه دندان از جاي خود بيرون کشيده مي‌شود. این عمل هنگامی انجام می‌شود که پوسیدگی دندان پیشرفت کرده و به داخلی‌ترین لایه از ساختار دندان یا همان مغز دندان رسیده باشد. پس از آنکه مغز دندان کشیده شد، جای آن با یک مغز دندان مصنوعی پُر می‌شود.

کشیدن دندان

6

هنگامی که یک دندان دچار آبسه شده باشد یا پوسیدگی آن به حدی باشد که نتوان آن را ترمیم کرد، ممکن است لازم باشد که دندان به طور کامل از جای خود در آورده شود. به این عمل اصطلاحاً کشیدن دندان گفته می‌شود. ممکن است به جای دندانی که کشیده می‌شود، یک ایمپلنت، بریج یا پلیت قطعه‌ای گذاشته شود.

پیشگیری از پوسیدگی دندان


بهداشت دهان و دندان

بهداشت دهان و دندان اصطلاحی است که اصولاً برای اشاره به مسواک زدن، تمیز کردن با نخ دندان و مراقبت از دهان استفاده می‌شود. رعایت بهداشت دهان و دندان به شکل مناسب می‌تواند پلاک‌های باکتریایی را از دهان تمیز کرده و از بروز پوسیدگی دندان‌ها پیشگیری کند.

مسواک زدن

هر کسی باید دندان‌های خود را حداقل دو بار در روز (صبح و شب) با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزند. مسواک هم باید هر دو ماه یک بار و یا به محض اینکه شروع به فرسوده شدن می‌کند، تعویض شود.

نخ دندان

حداقل یک بار در روز باید فاصله بین دندان‌ها را با نخ دندان مناسب تمیز کرد تا ذرات غذا که بین دندان‌ها و زیر خط لثه گیر افتاده‌اند، تمیز شوند.

دهان‌شویه

استفاده مرتب از دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید می‌تواند در کاهش تجمع باکتری‌ها و پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها تأثیر زیادی داشته باشد. در حال حاضر برخی از منابع ادعا می‌کنند که استفاده از دهان‌شویه‌ها بیش از سه مرتبه در روز می‌تواند باعث سرطان دهان و دندان شود، اما تاکنون هیچ شواهدی وجود نداشته است که نشان دهد يک بار استفاده از دهان‌شویه در هر روز موجب افزايش احتمال سرطان دهان و دندان شود.

رژیم غذایی

مصرف غذاهای غنی از کربوهیدرات‌ها از جمله قند می‌تواند باعث افزایش پوسیدگی دندان‌ها شود. بنابراین تا جایی که ممکن است سعی کنید آدامس‌ها و نوشابه‌های بدون قند را برای مصرف انتخاب کنید تا جذب قند در دهان شما کاهش پیدا کند. جویدن آدامس‌های بدون قند به تولید بیشتر بزاق در دهان نیز کمک می‌کند و در پیشگیری از پوسیدگی دندان تأثیر دارد.

معاینه منظم دندان‌ها

با مراجعه منظم به دندانپزشک و معاینه دقیق دندان‌ها می‌توان پلاک‌های باکتریایی و لکه‌های پوسیدگی دندان را در همان مراحل اولیه‌اش درمان کرد. توصیه می‌شود که بزرگسالان حداقل یک تا دو بار در سال (یا در صورتی که خطر پوسیدگی دندان‌هایشان بیشتر است، بیش از دو بار در سال) و کودکان هر 6 ماه یک بار برای معاینه و تمیز کردن دندان‌ها به دندانپزشک مراجعه کنند.

از سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل خودداری کنید

الکل می‌تواند باعث فرسایش مینای دندان و افزایش خطر پوسیدگی آن شود. سیگار کشیدن هم موجب کاهش تولید بزاق در دهان می‌شود که به نوبه خود خطر پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهد. معمولاً به افرادی که نمی‌توانند سیگار را ترک کنند یا مصرف الکل را کاهش دهند، توصیه می‌شود که در این مورد با یک پزشک مراقب سلامت مشورت کنند. این متخصصان می‌توانند با ارائه مشاوره و درمان‌های تخصصی به افرادی که آمادگی ترک سیگار و الکل را دارند، کمک کنند.